گوردخمه یا سامانه استحصال آب؟

در بسیاری از اسناد و نوشته‌ها، حفره‌های گورمانند کنده‌شده در سینه کوه اطراف دره لیر را «گوردخمه» دانسته‌اند. استدلال‌هایی هم برای آن آورده‌اند، از جمله ساختار قدیم شهرهای زردشتی که از دو قسمت جداگانه «شهر زندگان» و «شهر مردگان» تشکیل می‌شد که آتشگاهی در میان و مشرف بر هردو دارد. دره لیر هم چنین چیدمانی با بندر سیراف دارد. انگار شهر مردگان است در شمال شهر زندگان با تپه‌نواری در میان آن دو که آتشگاهی در میانه دارد. علاقمندان این نظریه وجود استخوان‌های باقیمانده در دل و شکاف تخته‌سنگ‌ها را شاهد دیگر این مدعا قید می‌کنند. و البته شواهد و اسناد دیگر. ضمن آن‌که اندازه تمام این حفره‌ها دقیقا هم‌قدوقواره انسان است.

گروهی دیگر این دستکندها را سامانه استحصال آب می‌دانند که در جامعه آن زمان برای جمع‌آوری ‌آب باران تعبیه کرده‌اند. اینان معتقدند و به درستی می‌گویند که بارش در سیراف ناگهانی ولی شدید و شره‌ای است. اگر این آب جمع نشود در همان آن شسته‌شده و وارد دریا می‌شود. این گودال‌ها و حفره‌ها آب‌ها را در خود نگه می‌داشتند و با سوراخ‌هایی در گوشه، به گودال بعدی منتقل می‌کردند و در چاه‌ها و حوضچه‌ها جمع‌آوری می‌کردند. وجود چاه‌های دستکند تمام سنگی متعدد و البته زیبا در این پهنه شاهد دیگر مدعای این گروه از دانشمندان است.

گوردخمه یا سامانه استحصال آب، هرچه باشد نشانه اقتدار و انسجام جامعه آن زمان است. اکنون، با این همه وسایل پیشرفته، آیا می‌توانیم این چاه‌ها و گودال‌ها را با این وسعت و ظرافت در دل سنگی بتراشیم؟

منبع:وب سایت جامع گردشگری بوشهرو